Od šaltera do pametnog telefona kroz projekat „Unapređenje digitalizacije u poljoprivredi kroz podršku poljoprivrednicima za uspostavljanje softverskog rešenja eAgrar“
Digitalizacija poljoprivrede u Srbiji više nije stvar budućnosti – ona se dešava sada. Kroz projekat podrške poljoprivrednicima, platforma eAgrar postala je ključni alat koji poljoprivredna gazdinstva povezuje sa savremenim dobom, ukidajući komplikovanu birokratiju i ubrzavajući put do državnih subvencija.
Pre samo nekoliko godina, slika srpskog poljoprivrednika podrazumevala je sate provedene ispred šaltera, prikupljanje desetina papirnih potvrda i neizvesnost oko toga kada će podsticaji biti uplaćeni. Danas, zahvaljujući platformi eAgrar, celokupno upravljanje gazdinstvom – od obnove registracije do prijave za subvencije i pravdanja računa – stalo je u jednu mobilnu aplikaciju.
Cilj projekta „Unapređenje digitalizacije u poljoprivredi kroz podršku poljoprivrednicima za uspostavljanje softverskog rešenja eAgrar”, koji realizuje Istraživačko-razvojni institut „Tamiš“ iz Pančeva uz podršku Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, upravo je prevazilaženje izazova na terenu i pružanje direktne pomoći proizvođačima da u potpunosti savladaju ovu tehnologiju.
Stabilna agrarna struktura Južnog Banata
Prema zvaničnim podacima Republičkog zavoda za statistiku, odnosno prema Popisu poljoprivrede iz 2023. godine, ukupan broj poljoprivrednih gazdinstava u Republici Srbiji iznosi 508.325, pri čemu je preko 138 hiljada gazdinstava (27%) registrovano na području Severa Srbije (Vojvodine).
Na području koje pokriva savetodavna služba Istraživačko-razvojnog instituta „Tamiš“ – koje obuhvata Grad Pančevo i opštine Opovo, Kovačica i Alibunar – registrovano je 10.257 gazdinstava koja obrađuju 149.286 hektara zemljišta, što čini prosek od 14,6 ha po gazdinstvu. Oranice i bašte čine čak 97% zemljišta (144.674 ha), što jasno oslikava intenzivni vojvođanski ratarski profil.
Agrarna struktura ovih gazdinstava izuzetno je stabilna jer srednja klasa (posedi od 5 do 50 ha) obuhvata 52,4% područja (5.448 gazdinstava), gde je kategorija proizvođača sa 10 do 20 ha pojedinačno najbrojnija (2.068 gazdinstava). Mala gazdinstva (do 5 ha) čine 44%, dok krupni robni proizvođači (preko 50 ha) čine 3,4%. Takođe, na ovom administrativnom području evidentirano je 22.914 uslovnih grla stoke raspoređenih na 5.224 gazdinstva.
Ovako veliki broj gazdinstava predstavlja široku bazu korisnika sa kojima stručni saradnici Instituta „Tamiš“ svakodnevno komuniciraju, pružajući im podršku u unapređenju znanja, sa posebnim akcentom na digitalizaciju.
Prevazilaženje izazova: Digitalna pismenost kao ključ uspeha
Svaka tehnološka promena zahteva period prilagođavanja, posebno u ruralnim sredinama gde stariji proizvođači nemaju uvek dovoljno razvijene digitalne veštine. Proces implementacije eAgrara na terenu neretko usporavaju problemi poput nepoznavanja načina unošenja podataka (unos novih parcela, promena nosioca, otvaranje, zatvaranje ili gašenje gazdinstva, kao i prilaganje dokumentacije za javne pozive). Takođe, izazov predstavlja digitalna nepismenost, prevashodno kod starijih proizvođača, kao i činjenica da deo njih ne poseduje pametne telefone ili računare.
Usled neinformisanosti dela nosilaca i članova poljoprivrednih gazdinstava, savetodavne i stručne službe dobile su presudnu ulogu u ostvarivanju prava na državne podsticaje. Težnja Savetodavne službe Istraživačko-razvojnog instituta „Tamiš“ u Pančevu jeste kontinuirano održavanje grupnih i individualnih obuka, čime se postiže edukacija svakog pojedinca i efikasno rešava širok krug problema sa kojima se proizvođači susreću.
Stručni saradnici Instituta postali su desna ruka poljoprivrednicima na terenu, pomagajući im u instaliranju ConsentID aplikacije, koja služi kao siguran digitalni ključ za pristup portalima eID i eAgrar.
Korak bliže evropskim standardima
Pored direktne koristi za same proizvođače, eAgrar ima ogroman značaj za državu. Ovaj sistem omogućava efikasnije sprečavanje zloupotreba i preciznije planiranje agrarnog budžeta na osnovu realnih i ažurnih podataka sa terena. Takođe, uspostavljanjem ovog softverskog rešenja Srbija se usklađuje sa IACS standardima Evropske unije (Integrisani administrativni i kontrolni sistem), što je osnovni preduslov za buduće korišćenje značajnih pretpristupnih EU fondova namenjenih ruralnom razvoju.
Digitalizacija nije oduzela tradiciju srpskom selu, već mu je dala moderan alat da opstane, razvija se i bude konkurentnije. Kroz posvećen rad i kontinuiranu podršku koju Institut „Tamiš“ pruža poljoprivrednicima, srpski agrar sigurnim korakom ide napred – brže, pametnije i efikasnije.
