Na više lokaliteta u usevima kukuruza i suncokreta zabeležene su značajne štete od ptica i zečeva, a na pojedinim parcelama proizvođači su bili primorani čak i na presejavanje useva. Najveći problemi javljaju se u fazi nicanja i ranog porasta biljaka, kada su mlade biljke najosetljivije.
Najčešće vrste ptica koje pričinjavaju štetu su siva vrana, svraka, gačac i golubovi. One vade posejano i naklijalo seme, čupaju tek iznikle biljke i oštećuju mlade useve. Problemi su posebno izraženi na parcelama koje se nalaze uz šume, naselja, dalekovode i neobrađene površine, kao i u uslovima sporog nicanja useva. Pored toga, vrane često oštećuju i sisteme za navodnjavanje bušenjem creva, objavila je Prognozno-izveštajna služba zaštite bilja PIS.
Pročitaj još: Vrane i zečevi prave štete: Poljoprivrednici prinuđeni da ponovo seju
Velike štete pričinjavaju i zečevi, naročito od nicanja do faze 5–6 listova. Oni potpuno uništavaju mlade biljke ili pregrizaju vegetacioni vrh, što dovodi do proređivanja sklopa i pojave praznih mesta u usevu, a u težim slučajevima i do potpunog uništavanja parcela. Najugroženije su njive uz šikare, livade i zapuštene površine koje predstavljaju zaklon za divljač.
Stručnjaci ističu da kontrola brojnosti ovih životinja i smanjenje šteta predstavljaju veliki izazov. Jedan od problema je nepostojanje registrovanih repelenta za ovu namenu u Srbiji, dok su ranije korišćena sredstva na bazi ribljeg ulja i sličnih materija.
Dodatnu komplikaciju predstavlja činjenica da siva vrana, gačac, golub grivnaš i zec imaju status zaštićenih vrsta, zbog čega nije dozvoljeno njihovo nekontrolisano trovanje ili ubijanje. Zbog toga se zaštita zasniva prvenstveno na preventivnim merama, poput vizuelnih i zvučnih plašila, zaštitnih mreža i repelentnih preparata gde su dozvoljeni.
Prema ocenama stručnjaka, povećanju šteta doprinose i savremeni trendovi u poljoprivredi – ukrupnjavanje parcela i velike površine pod istim usevom omogućavaju lak pristup hrani za štetočine. Istovremeno, širenje zapuštenih površina i šikara u blizini oranica pogoduje njihovom opstanku i razmnožavanju.
Problem dodatno pogoršavaju blage zime, koje omogućavaju bolje prezimljavanje populacija, kao i hladna i kišovita proleća, zbog kojih usevi sporije niču i duže ostaju u najosetljivijoj fazi razvoja.
Pročitaj još:Nemamo dovoljno stajnjaka, a holandski stočari plaćaju ratarima da ga uzmu
Stručnjaci upozoravaju da pojedinačne mere zaštite često daju ograničene rezultate, jer se ptice i zečevi lako premeštaju na susedne parcele. Zato se preporučuje zajedničko delovanje proizvođača, uz saradnju sa nadležnim službama i lovačkim udruženjima.
Kao najvažnije mere zaštite izdvajaju se:
- kvalitetna priprema zemljišta i setva u optimalnom roku,
- brzo i ujednačeno nicanje useva,
- uklanjanje korova i zaklona uz parcele,
- korišćenje strašila, reflektujućih traka i zvučnih uređaja,
- postavljanje zaštitnih ograda i mreža,
- primena preparata neprijatnog mirisa na ivicama parcela.
U praksi se, kako navode stručnjaci, u usevima suncokreta efikasnim pokazao i 2% kalijumov sapun, koji ne ostavlja posledice po biljke.
Proizvođačima se savetuje da redovno obilaze useve, reaguju odmah po pojavi prvih oštećenja i kombinuju više mera zaštite istovremeno.
669519497885b9c025270d411786109076160.webp)